Hippies zijn er niet pas sinds 1968: De Levenshervormings-beweging

Door: Young German.

Wie tegenwoordig in Duitsland wordt geconfronteerd met naturistenstranden, yoga-praktiserende dames van middelbare leeftijd en vegetarische of veganistische braadworstjes, denkt meestal aan de naturisten-cultuur van de badplaatsen in de DDR en aan de door de American way of life gevoede mei-’68- beweging en daar op voortbordurend aan de esoterische New-Age- beweging. Maar meestal denkt men er niet aan, dat de wezenlijke oorsprongen van deze elementen van onze hedendaagse cultuur verder teruggaan, en wel in het Duitsland en het Zwitserland van de late 19de en de vroege 20ste Eeuw Een verwijzing naar deze roots leveren tegenwoordig de reform-huizen nog steeds.
Vroeger heb ik me wel afgevraagd: Wat wordt daar dan ge-reformeerd? Nu weet ik, dat deze benaming teruggrijpt op de Levenshervormings-beweging, in het bijzonder op nieuwe wegen van de bewuste voedselvoorziening.

Wezenlijke elementen van de hervormings-beweging, die tot op heden doorwerken, zijn:
– Voeding: Bewuste voedingsleer is al lange tijd een belangrijk onderwerp. De mensheid moet zich gezond voeden èn bewust van zijn verantwoordelijkheid tegenover dier en natuur. Deze argumenten zijn tijdloos geldig. Vele aanhangers van de hervormings-beweging voedden zich vegetarisch of geheel veganistisch.
Een belangrijke vertegenwoordiger van de levens-hervorming, Karl Wilhelm Diefenbach, werd niet voor niets door zijn critici betiteld als “koolraap-apostel”. Er was sprake van talloze voedingsmodellen, zoals immers tegenwoordig nog steeds het geval is, alleen wordt er tegenwoordig meer geld verdiend met de verkoop door voedingsdeskundigen.
– Onderwijs: De hervormings-pedagogiek moest de behoeftes, belangen en de menselijke waardigheid op de eerste plaats stellen, in tegenstelling tot de strenge pedagogiek van het Keizerrijk. Rudolf Steiner en zijn leer van de antroposofie, die voortleeft in de Vrije Scholen, is een kind der hervormingsbeweging.
– Natuurgeneeskunde: In Duitsland spelen alternatieve genezers een rol, zo groot als in geen enkel ander land. Natuurlijk is het gebruik van geneeskrachtige werkingen van planten en andere natuurlijke middelen duizenden jaren oud, maar de tegenwoordige betekenis van alternatieve genezingswijzen, zoals bijvoorbeeld de homeopathie gaat terug tot de hervormings-beweging.

De verschillende aspecten van levenshervorming bundelden zich samen in vele verschillende individuele alternatieve leefpatronen. Een werkelijk prominente vertegenwoordiger van levenshervorming was Silvo Gesell, die deel uitmaakte van de eerste oecologische land-commune, die werd opgericht in 1893 en zich tegenwoordig “Fruitteelt-nederzetting tot nut van het algemeen Eden”   http://www.eden-eg.de/ noemt. Gesell was een bekritiseerder van het geld-systeem en publiceerde zijn ideeën van een geldstroom en een basis-hervorming in de “natuurlijke economische ordening http://userpage.fu-berlin.de/~roehrigw/gesell/nwo/nwo.pdf”.

Een wezenlijke wortel van de Levenshervormings-beweging is gelegen in de Romantiek en haar wens naar verbondenheid met de natuur en het zoeken van de mensheid naar zingeving. Ook de bevrijding uit enerzijds de starre conventies van de keizerlijk-burgerlijke samenleving en uit anderzijds de kapitalistische uitbuiting van het industrie-proletariaat speelden een grote rol. Hier wordt aangetoond, dat de politieke motivatie van de levenshervormers zowel van Links als van Rechts kwamen. Linkse kritiek maakte zich meester van het door-rationaliseren en door-kapitaliseren van het leven en van de samenleving en het ontvreemden van de mensheid van zijn producten. Door Rechts werd de technologische vooruitgang bekritiseerd als doel op zichzelf en het verlies van de verbindingen van de mens met de natuur, ge gegroeide cultuur, het vaderland en de familie. Op de eerste plaats moest de levenshervorming de mensheid ook zingeving en waardigheid teruggeven. De tegenwoordige globalisering, consumptie-oriëntering en door-kapitalisering op elk levensgebied lokt een geheel soortgelijke kritiek uit en verlangt deels naar dezelfde middelen en alternatieven.

Maar hoe kon de levenshervorming zo sterk verdwijnen uit het maatschappelijk bewustzijn, dat de roots van huidige alternatieve stromingen en scenes niet langer in de eigen geschiedenis worden gezien?
Enerzijds waren de levenshervormers maatschappelijke randverschijnselen en werden ze doorlopend als zonderlingen beschouwd. Anderzijds leed de meerderheid van de hervormingsbeweging onder de gelijkschakeling binnen het Nationaal-socialisme en in de jaren ’50 kwam het in zowel de BRD als in de DDR tot een Biedermeierisering van de samenleving, die voor creatieve,autonome alternatieven weinig ruimte liet. Vermoedelijk ligt daarin de oorzaak van de breuklijn in de collectieve herinnering, zodat alternatieve levenspatronen vanaf het einde van de jaren’60 werden ervaren als iets nieuws en hun voorgeschiedenis in de vergetelheid is geraakt. Niettemin: De levenshervorming is en blijft deel van de Duitse geschiedenis.

Door: Young German.
vertaling: Theresa Geissler.