Zwart-wit denken is menselijk. Maar of het ook ‘realistisch’ is…?

Door: Theresa Geissler

Mahatmir Mohamad, de hoogbejaarde premier van Maleisië, heeft zich volgens berichten in de media de woede op de hals gehaald van de nabestaanden van ‘MH17’, omdat hij de schuld van de Russen aan dit drama hardnekkig èn daarnaast openlijk in twijfel blijft trekken.
Volkomen te begrijpen, de algemene verontwaardiging over deze stijfhoofdigheid, maar helaas is hij vrijwel zeker niet de enige:

Want kijken wij terug op de toenmalige gebeurtenis, nu bijna vijf jaar geleden, dan herinneren wij ons nog wel de hele heftig ontvlamde discussie wereldwijd over wie hier al dan niet als de schuldige diende te worden aangewezen. En ook, welke groep zich zowat bij voorbaat al opwierp als felle vrijpleiter van ‘de Russen’:
Dat waren, al even wereld- of tenminste Europa-wijd, de Realisten, de nieuw-gevormde tegenstanders van de Europese Unie. De verhoudingen waren immers toen reeds duidelijk: Vrijwel de hele gevestigde politiek, van links tot rechts, had zich uiteindelijk voorstander verklaard van het doorzetten van de EU, van de geplande migratie-politiek, en daarmee van het continueren van de verbindingen met de VS, althans, met de op dat ogenblik zittende Democratische regering-Obama, die een soortgelijk beleid voorstond. Teneinde een duidelijke, tegengestelde koers te bepalen, lag het daardoor bijna automatisch voor de hand, dat de Realisten op hun beurt juist met die andere grootmacht -en vanouds verklaarde tegenstander van de VS, Rusland, de banden zouden aanhalen… Nietwaar…?

Inderdaad zag het grootste deel van de Europese Realisten hierin totaal geen bezwaar, maar voor enkelen onder hen lag – en ligt – dat minder simpel en ook zij hadden hiervoor hun redenen – waarop ik direct nog terugkom, want ik beschouw me als één van hen. Feit is echter, dat deze verschillende kijk binnen realistische kring eveneens de discussie heeft aangezwengeld -nu dus intern- en dat dit de pro-Rusland-Realisten des te verbetener hun standpunt heeft doen koesteren. Dat ze dat standpunt allemaal tegelijk zouden laten vallen, nu er plotseling wezenlijk sprake is van Russische verdachten…. Nee, dat vraagt te veel van de menselijke aard.

Maar ikzelf behoor dus tot de andere groep, zei ik al. Tot de groep van Europese Realisten, die zeer zeker vóór uittreding uit de EU zijn – of deze minstens radicaal van opzet willen laten veranderen, zoals enkele realistische “kopstukken” voor ogen staat – maar dat níet in combinatie met een sterkere band met Rusland. De reden hiervoor is zowel logisch als tweeledig: Ten eerste staat bij de ware Realist het nationaal bewustzijn en het streven naar zelfstandigheid voorop, zodat het verwisselen van de invloed van de EU voor die van welke andere grootmacht dan ook, geen voor de hand liggende stap is. Ten tweede staat het voor ons, Rusland-sceptische Realisten, nu eenmaal allerminst vast, dat met de val van het Russische communisme en het IJzeren Gordijn automatisch het mentale verschil tussen de twee samenlevingen – de Oost- en de West-Europese – geheel weggevallen is: Mogelijk zou men de zaak evengoed kunnen omdraaien, door te stellen, dat de specifieke Russische mentaliteit, die typische hang naar onderling conformisme, die haaks staat op het westerse individualisme, wel eens de hoofdoorzaak zou kunnen zijn, dat het Bolsjewisme in Rusland metterdaad wortel kon schieten èn zeventig jaar standhouden, iets wat in geen enkel westers land ooit denkbaar is geweest.

Communisme of geen communisme, ook vandaag de dag verdwijnen er in Rusland van tijd tot tijd nog mensen, heeft het regeringsbestel nog steeds iets totalitairs (wanneer moet Poetin ooit zijn positie middels verkiezingen bevechten zoals bv. elke vier jaar de zittende Amerikaanse president?) en zijn in de Russische samenleving omgangsvormen gangbaar, die in het westen niet aanvaardbaar zouden zijn – en andersom; het normen- en waardenstelsel heeft zich door de eeuwen heen gewoon wat anders ontwikkeld dan in het westelik deel van de wereld. Iets, wat in het post-communistische tijdperk hooguit wat minder opvalt, dan daarvoor, maar wat nog steeds aanwezig is.

’s Lands wijs ’s lands eer, en als de Russen zich er gelukkig bij voelen, is dat geheel aan hen, maar een West-Europeaan, zéker een West-Europese Realist, kan en mag niet worden gedwongen, zich hieraan te conformeren omwille van de “sterkere banden”; onbegonnen werk ook, als de gemeenschappelijke ‘roots’ ontbreken. En dat is iets, waaraan de “pro-Rusland-Realisten” nogal eens te lichtvaardig voorbij willen gaan, c.q. er te hardnekkig van wegkijken: Kopstukken als Marine Le Pen, Matteo Salvini, Karlheinz Strache… hoeveel kwaliteiten deze mensen ook ontegenzeggelijk hebben, ik ben er persoonlijk van overtuigd, dat ze Rusland te sterk door een roze bril zien. (Strache is inmiddels trouwens metterdaad in de valstrik getrapt, wat hem welhaast álles gekost heeft; de vraag is, wie er nog zal volgen …)

Wat ik persoonlijk momenteel ook aan te merken mag hebben op Geert Wilders en zijn onwrikbare weigering om zijn achterban meer bij zijn beweging te betrekken, opmerkelijk genoeg zit hij weer wèl meer op één lijn met de Rusland-kritische Realisten, dan de meeste andere europese realistische ‘kopstukken’. Een paar jaar geleden zelfs nog geheel en al, wat hij in die periode ook onverbloemd toegaf: https://ejbron.wordpress.com/2015/08/09/navo-propaganda-stop-de-russische-expansie/ . Weliswaar wijzigde zijn opinie op dit vlak zich twee jaar later weer, zodat hij eind februari 2018 zelfs de omstreden reis naar Moskou ondernam https://www.google.nl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=10&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwiQk8TirvziAhWCmFwKHZFjDMgQFjAJegQIAhAB&url=https%3A%2F%2Fwww.telegraaf.nl%2Fnieuws%2F1717225%2Fwilders-in-moskou-voor-bezoek-parlement&usg=AOvVaw1TgRFdJdBgmVMhb9lqCXz9, maar dat had toch veel meer weg van een tactische politieke manoeuvre, hem ingegeven door de vele Rusland-sympathisanten onder de Realisten, dan van overtuigd enthousiasme, zoals dat o. m. bij Marine Le Pen waar te nemen valt – Tenslotte mag niet worden vergeten, dat zijn plannen voor een Realistische Europese ‘Alliantie’ inmiddels schipbreuk hadden geleden, juist door zijn afwijkende opstelling op dit punt. Hoe dan ook, de indruk wordt wel degelijk gewekt, dat zijn oorspronkelijke standpunt: “Ik ben meer trans-atlantisch ingesteld; met Rusland zie ik geen raakvlakken” een overtuiging was, die vanuit hemzelf kwam, terwijl de latere koerswijziging veel weg had van een poging om niet ook binnen de Realistische politiek geïsoleerd te raken, nadat hem dit al binnen de gevestigde politiek overkomen was. De publieke reacties op zijn toenaderingspogig waren hoe dan ook verdeeld en hijzelf refereerde er nadien eigenlijk niet meer aan. Spontane Rusland-sympathie straalt hij nog steeds niet uit en, zoals gezegd, ben ik het persoonlijk dáárin met hem eens.

Het is de Rusland-sceptische Realisten er niet bepaald om te doen, Rusland volkomen ‘weg te zetten’ of te provoceren: Zij hebben alleen maar oog voor de feiten, die volgens hen om een wat afstandelijker benadering vragen in plaats van een kritiekloos uitroepen van deze grootmacht tot “bondgenoot”. Bevindingen van publicisten als Ronald Dunki https://ejbron.wordpress.com/2018/05/17/poetin-brute-willekeur-of-rationele-berekening/, https://ejbron.wordpress.com/2018/05/16/rusland-is-zwak-maar-doet-zich-voor-als-een-sterke-staat/, zowel als van Michael Mannheimer https://ejbron.wordpress.com/2018/06/16/190360/ laten niet alleen zien, dat enige reserve hier op zijn plaats is, maar tevens, dat het bv. met de zogeheten ‘islam-kritische’ houdig van Rusland ( een belangrijk argument van vele pro-Rusland-Realisten) in de praktijk nogal tegenvalt, simpelweg doordat de Moslim-populatie in Rusland daarvoor te groot is – ook dat is dus al geen criterium. Zelfs een Rusland-sympathisant als Wierd Duk, op zichzelf een verklaard voorstander van het ‘bondgenootschap’ met Rusland, noemde de Rusland-reis van Wilders destijds “niet verstandig”, omdat hij zich bewust was van het ‘klapvee-van-Poetin’-karakter van de Doema, waarmee men zich als westerling niet zou moeten laten vereenzelvigen https://wnl.tv/2017/11/22/wierd-duk-eens-wilders-rusland-is-vijand/. En zo hoort men het dan uiteindelijk tóch ‘weer eens van een ander’.

Zwart-wit denken is en blijft menselijk: Zeker als men de rotsvaste overtuiging heeft, ergens absoluut tégen te zijn, is de verleiding groot om zich onvoorwaardelijk aan het andere uiterste te conformeren…. om er dan in de praktijk achter te komen, dat de tegenstellingen genuanceerder liggen. Het levende voorbeeld hiervan is, eerder dan Rusland, de VS, die nog maar enkele jaren geleden door vele Realisten werd verketterd, maar niettemin, juist door haar democratische systeem, inmiddels een regeringsvorm en een staatshoofd heeft weten te verkrijgen, die al aanmerkelijk beter in hun straatje passen. Want dát is nu eenmaal de mogelijkheid, die een westerse democratie traditioneel ALTIJD heeft gehad, èn blijft hebben! In Rusland, waar het gras, door de ogen van vele Realisten bezien, zo groen is, ligt dat nog weer een klein beetje anders, zoals we ergens in ons achterhoofd allemaal wel weten.

En de nabestaanden van MH-17… Nu zeer sterke aanwijzingen – zo niet feiten – de realiteit beginnen te bevestigen, werkt het voorspiegelen van ‘groener gras’ – zoals sommige hardnekkige Rusland-sympathisanten nog steeds willen, voornamelijk bij hen als een rode lap op een stier!

En geef ze daarin eens ongelijk…

Door: Theresa Geissler.